Stanisław Leszczyński

. Stanisław Leszczyński urodził się we Lwowie 20 października 1677 r. jako syn Rafała Leszczyńskiego i Anny z domu Jabłońskiej. Jego dziadkiem był hetman wielki koronny i kasztelan krakowski. W domu kształcili go jezuici, dzięki czemu poznał języki obce m.in. łacinę, włoski, francuski czy niemiecki. Około 1681 r. rodzina Sieniutów sprzedała swój majątek, czyli Zduny, Kobylin i Baszków rodzie Leszczyńskim. Pierwszym właścicielem został Bogusław Leszczyński, potem jego syn Rafał Leszczyński podskarbi wielki koronny i starosta generalny Wielkopolski, a w 1696 r. Stanisław Leszczyński. W 1684 r. Rafał Leszczyński połączył Zduny Niemieckie (Nowe) i Sieniutowo w jedno miasto. Zduny Polskie (Stare) i Zduny Niemieckie (Nowe) z Sieniutowem określano już mianem jednych Zdun. W latach 1695-1696 Stanisław Leszczyński bywał we Francji w Wersalu, w Niemczech na dworze cesarskim czy na salonach papieskich w Watykanie. Gdy wrócił w 1696 r. po śmierci króla Jana III Sobieskiego jego rodzina przyłączyła się do stronników późniejszego króla Augusta II. W tym okresie Stanisław Leszczyński został posłem na sejm konwokacyjny Wiosną 1698 r. poślubił dziedziczkę potężnej fortuny Katarzynę z domu Opalińską. W kwietniu 1699 r. został wojewodą poznańskim

Wszystko zmieniło się w 1700 r gdy rozpoczęła się wojna północna. Wówczas ród Leszczyńskich odsunął się od króla Augusta II i był jednym z tych, którzy chcieli go odsunąć od władzy. W 1703 r. zmarł ojciec Stanisława – Rafał. Młody Leszczyński nadal kontynuował politykę ojca i doprowadził do konfederacji wielkopolskiej, która na początku 1704 r. przekształciła się w konfederację generalną i doprowadziła do detronizacji króla Augusta II. Początkowo Leszczyński upatrywał na tronie polskim Jakuba Sobieskiego, królewicza, lecz później uznał, iż ważniejsza jest pomoc z rąk szwedzkich. Wiosną 1704 r. w Lidzbarku Warmińskim król Szwecji Karol XII wysunął jego kandydaturę na króla Polski. 12 lipca 1704 r. Stanisław Leszczyński został ogłoszony królem, a koronowano go 4 października 1705 r. w kolegiacie św. Jana Chrzciciela w Warszawie przez arcybiskupa lwowskiego Konstantego Józefa Zielińskiego. W tej sytuacji Polska miała dwóch królów naraz, którzy walczyli przeciwko sobie: Augusta II i Stanisława Leszczyńskiego. 24 września 1706 r. August zrzekł się tronu. Sytuacja zmieniła się gdy armia szwedzka poległa 8 lipca 1709 r. z Rosjanami pod Połtawą. W tym okresie i przez pewien czas jeszcze Leszczyński przebywał z rodziną w Szczecinie. Dostał też od króla Szwecji Karola XII dowództwo nad wojskami na Pomorzu Zachodnim. 5 grudnia 1712 r. zrzekł się praw nad koroną polską. W czerwcu 1712 r. między Szczerkowem a Salnią rozegrała się bitwa stronnikow Leszczyńskiego i Augusta II nazwana potem Epilogiem Połtawy. 4 lipca 1714 r. Stanisław Leszczyński osiadł w danym mu przez Karola XII Księstwie Dwóch Mostów (Zweibrücken), czyli w Palatynacie. Był tam ograniczony finansowo i zadłużony. Latem 1725 r. jego córka Maria Leszczyńska została żoną króla Francji Ludwika XV, a on sam zamieszkał w Chambord nad Loarą. W 1733 r. zmarł August II. Leszczyński wrócił do Polski i został wybrany królem Polski, jednak pod osłoną moskiewskich żołnierzy królem został też wybrany syn Augusta II – August III. 26 stycznia 1736 Leszczyński zrzekł się tronu. Wrócił do Francji jako królewski teść. Zmarł 5 lutego 1766 r. w wieku 89 lat. Do Krotoszyna przybył właściciel miasta Franciszek Gałecki. Umierając w 1717 r. zostawił majątek córce Zofii. Ona sprzedała go Józefowi Potockiemu, który dawniej popierał Leszczyńskiego. Leszczyński sprzedał swe dobra nieślubnemu synowi Augusta II – księciu Aleksandrowi Sułkowskiemu, który sprowadził do Zdun garnizon.  Później Zduny były własnością Sułkowskich  do 1791 r. Następnie stały się własnością Maksymiliana Mielżyńskiego, a w 1833 r. przeszły w ręce państwa pruskiego.

Fot. Wikipedia / Jan Matejko

Bibliografia

Kazimierz Krotoski, „Dzieje miasta Krotoszyna. Miasto Krotoszyn i jego dziedzice za czasów polskich (od 1415 do 1779) cz.1 Dzieje miasta Krotoszyna. Miasto Krotoszyn i jego dziedzice za czasów polskich (od 1415 do 1779) cz.1”, Krotoszyn 1930

Krotoszyn, Tom II – Historia (praca zbiorowa), TMiBZK, Poznań 1996

Sławomir Pałasz, Zduny. Szkice z historii miasta i okolic, Kwidzyn 2014,

Stanisław Leszczyński w: Historia Polski, De Agostini, Warszawa 2004-2007,

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s