Antoni Sułkowski

Antoni Sułkowski urodził się 11 czerwca 1735 r. jako syn Aleksandra oraz Anny Stein. W czasach wojny siedmioletniej walczył po stronie rosyjskiej. Brał udział w konfederacji Adama Ponińskiego w 1773 r., a przez kolejne dwa lata był posłem z Łomży. Jako jeden z wielu podpisał prawo cesji, w wyniku czego utraciliśmy ziemie na rzecz zaborców (I Rozbiór Polski). Po likwidacji Jezuitów był członkiem Komisji Rozdawniczej Litewskiej. W kolejnym Sejmie w latach 1773-75 był członkiem Komisji Edukacji Narodowej. Zasiadał także w Sejmie Czteroletnim 1788-1792. Był odznaczony Orderem Świętego Andrzeja Apostoła Pierwszego Powołania (1776), Orderem Orła Białego (1779), Orderem Świętego Aleksandra Newskiego (1760) oraz Orderem Świętej Anny (1776) i Orderem Opatrzności Bożej. Zmarł on 16 kwietnia 1796 r. w Rydzynie. Zduny, Kobylin oraz Baszków Antoni Sułkowski sprzedał 12 września 1791 r. Maksymilianowi Mielżyńskiemu, który posiadał je do 1833 r. Potem zostały one przejęte przez państwo pruskie. W 1760 r. Aleksander Sułkowski połączył Zduny Niemieckie, Sieniutowo ze Zdunami Polskimi w jedno miasto. Sprowadził również garnizon wojskowy ordynacji rydzyńskiej złożony wówczas z samych Niemców pod dowództwem kapitana Jana Romberga w 1746 r. Początkowo były to oddziały zwykłej prywatnej milicji Sułkowskich, która została w 1775 r. wcielona do Wojsk Koronnych. Pod koniec XVIII w. w mieście było 539 domów, z czego tylko siedem pokrytych było dachówką. Reszta pokryta była słomą, drewnem lub strzechą. W tym czasie w Zdunach było również czterdzieści jeden wiatraków. W mieście mieszkało 3 768 mieszkańców, w tym 156 Żydów. W tym czasie obróbką wełny zajmowało się 464 rzemieślników, sukiennictwem – 113 osób, a płócienników było 49. W Zdunach było również pięciu stróżów miejskich oraz jeden kat. Pod koniec panowania Sułkowskich w Zdunach mieszkało między 3 500 a 3 670 mieszkańców. Większość z nich była Niemcami. Polaków było ok siedmiuset.

Warto dodać, że w Zdunach było właśnie 464 na 600 w całej Wielkopolsce! Przedzalnicy, sukiennicy i krośniarze rocznie wytwarzali 53 078 sztuk sukna na wartość sześćdziesięciu tysięcy talarów. Było także 54 szewców, 41 młynarzy, 25 kupców, 24 listwiarzy, wytwarzających okna, 24 rzeźników 19 winiarzy, 19 szynkarzy, 17 piekarzy, 13 handlarzy bydłem, dziesięciu krochmalników, ośmiu bednarzy, ośmiu handlarzy metalem, ośmiu kowali, ośmiu powoźników, zajmujących się budową i naprawą wozów, sześciu producentów ozdób, pięciu farbiarzy, pięciu fryzjerów, pięciu handlarzy winem, pięciu muzyków, pięciu ślusarzy, pięciu wytwórców dywanów, czterech browarników, czterech rymarzy, czterech rękawiczników, czterech szklarzy, czterech guzikarzy i kapeluszników, czterech stolarzy, dwóch furmanów, dwóch grabarzy, dwóch gwoździarzy, dwóch kamieniarzy, dwóch kuśnierzy, dwóch metalurgów, dwóch murarzy, dwóch mydlarzy, dwóch oberżystów, dwóch pszczelarzy oraz dwóch złotników. Z Zdunach poza nimi była również Apteka, ceglarnia, czapkarnia, zegarmistrz itd. łącznie ok. 997. Warto wspomnieć, że w Zdunach istniała również komora celna. W czasach Sułkowskich Zduny miały nowy murowany kościół katolicki wybudowany przez proboszcza ks. Andrzeja Baczewskiego. Pod koniec panowania Sułkowskich rozpoczęto budowę nowego kościoła ewangelickiego. W czasach Sułkowskich nie było w Zdunach szkoły, ale dzieci uczył pisarz miejski w swoim domu. Spadek znaczenia Zdun nastąpił po II Rozbiorze Polski gdy miasto znalazło się pod panowaniem pruskim. Upadło wtedy jego znaczenie nadgraniczne. Wtedy mieszkało tu 3 481 mieszkańców. ewangelików żyło tutaj 2 686, z kolei katolików 602. Ponadto mieszkało tutaj jeszcze 186 Żydów, 3 kalwinów oraz 4 grekokatolików. W ciągu roku organizowano cztery jarmarki, a w ciągu tygodnia dwukrotnie targ. Zduny słynęły wówczas z dobrych karczm.

Bibliografia:

Łukasz Cichy, Sułkowscy herbu Sulima, w: Życie Krotoszyna nr 45 z dnia 3 listopada 2015 r.

Sławomir Pałasz, Zduny. Szkice z historii miasta i okolic, Kwidzyn 2014

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s